Povodi i problem istraživanja Bunjevaca

Prošle i ove, 2016. godine, odbranjene su u Srbiji dve doktorske disertacije o Bunjevcima.
Na Filozofskom Fakultetu u Novom Sadu, Odsek za istoriju, 2015 godine odbranio je Aleksandar Horvat, disertaciju na temu “Etnički identitet vojvođanskih Šokaca i Bunjevaca u međuratnoj Jugoslaviji (1918-1941.)”.

Sredinom juna ove godine, na Filozofskom Fakultetu u Beogradu odbranila je doktorsku disertaciju Suzana Kujundžić Ostojić pod naslovom “Antropološka fukcija i značenje groktalica kod bačkih Bunjevaca”

Radujem se što su na bunjevačke teme dva doktora nauka stupila u našu akademsku zajednicu. Otvara to mogućnost pokretanja istraživačkog projekta monitoringa stanja i razvoja bunjevačke zajednice, koji, dalje, otvara perpektivu izrade strategije kulturnog razvoja i demokratske konsolidacije bunjevačkog civilnog društva [1].

Moji pokušaji pokretanja takvog projekta, još od 2009 godine, nisu uspeli jer među meni poznatim Bunjevcima zainteresovanih, kompetentnih istraživača nije bilo. Među onima koji vode bunjevačke institucije nisam naišao na razumevanje kad je rič o nauki, učenju i konkurenciji u znanju sa okružujućim naciotvornim elitama. Izuzetak čini nekolicina poštivanih koleginica i kolega čiji prilozi Bunjevačkom prigledu opravdavaju pokretanje tog zbornika za kulturu i društvena pitanja Bunjevaca.

Na stranicama ovog bloga želim podiliti iskustvo stečeno tokom poslidnje decenije rvanja sa problemom sticanja naučnog znanja o etničkoj zajednici bačkih Bunjevaca. Iznoseći i (samo)kritički raspravljajući rezultate sopstvenog istraživanja, kao i istraživanja drugih autora važnih za bunjevistiku [2], zabilužiću postignuto znanje šta može biti od koristi drugim istraživačima. Iz tog biluženja nastaće paragrafi i poglavlja knjige “Istraživanje Bunjevaca : put do naučnog znanja” iz čijeg sadržaja će se vidit šta sam, zašto i kako planiro, na kake sam prepreke nailazio i sa kakim istraživačkim alatom sam činio korake u sticanju naučnog znanja o Bunjevcima.

  • Fusnote označene u uglastim zagradama [1], [2], itd. videti u komentarima.

 

Advertisements

3 thoughts on “Povodi i problem istraživanja Bunjevaca

  1. [1] Bački Bunjevci nemaju sopstvenu državu, niti se može očekivati uspostavljanje drugačijeg oblika njihovog demokratskog konsolidovanja osim savremenih oblika civilnog društva. Istorijski, može se govoriti da su Bunjevci uživali oblik političke samouprave, u granicama gradske samouprave u Subotici i Somboru (koalicija sa Srbima) u vreme Marije Terezije, i delimično u vreme bunjevačke uprave u Subotici (bunjevački gradonačelnik), Posle Prvog svetskog rata a pogotovo posle Drugog svetskog rata (zahvaljujući administartivnoj zabrani nacionalnog samoodređivanja) Bunjevci su izgubili svojstvo samoupravnog poliičkog subjekta. Nakon prihvatanja statusa nacionalne manjine bez sopstvene nacionalne države (odricanja od zahteva priznavanja statusa konstitutivnog naroda na osnovu učestvovanja u plebiscitu o pripajanju južne Ugarske-Vojvodine Kraljevini Srbiji/SHS) – od formiranja Nacinalnog saveta 2003,, Bunjevci uživaju kulturnu autonomiju sa Bunjevačkim nacionalnim savetom kao institucijom političke koordinacije manjinskim pravima delegiranim od strane Republike Srbije (države titularnog srpskog naroda). Bunjevačke političke stranke nemaju u svom programu delovanja stvaranje bunjevačkih mesnih zajednica ili opština kao teritorijalizovane kulturne autonomije. Otuda je konstituisanje bunjevačkog civilnog društvas oblik kulturno-političkog konsolidovanja inače nacionalno neintegrisane etničke zajednice Bunjevaca. Ovo je jedan od prioritertnih problema istraživanja formiranja bunjevačke nacionalne zajednice.

    Like

    1. Pojam “nacionalna manjina bez sopstvene nacionalne države” odnosi se na posebne slučajeve etničkih manjina, kojima je priznat ustavni status nacionalne manjine ali koje, osim države koja je ovaj status priznala, nemaju “rođačku”, matičnu državu (kin state). [Shodno pravu na samoidentifikovanje i samoodređivanje nacionalnog identiteta etničkih grupa, nacionalna pripadnost ne može biti nametnuta što problem blizanačkih manjina čini posebnim područjem istraživanja.] Osim Bunjevaca, u Srbiji su takvi slučajevi Rusini i Vlasi (specifični su i slučajevi Roma, Aškalija i drugih tzv. novih nacionalnih manjina u Srbiji). U slučajevima ovih manjina u Srbiji, postoje manjine-blizanci povezane sa matičnim nacionalnim državama. Ove manjine-parove matične države tretiraju kao delove sopstvenih nacionalnih korpusa (primeri Bunjevci-Hrvati, Rusini-Ukrajinci, Vlasi-Rumuni). Ovi posebni slučajevi etničkih grupa sa statusom nacionalnih manjina bez matične nacionalne države, stavljaju Srbiju, kao zaštitnicu i domovinu tih zajednica, pred problem balansiranja međunarodnih odnosa sa državama koje polažu pravo na integrisanje svojih manjinskih korpusa u Srbiji. To je jedan od problema koji zaslužuju istraživanje imajući u vidu Milonasovo tumačenje upliva međudržavnih odnosa na politike nacionalnih manjina, pogotovo na tlu Balkana.

      Like

  2. [2] Bunjevistika – Istraživanje Bunjevaca sa svih naučnih aspekata – slično hungaristici, srbistici, kroatistici isl. – neophodno je radi stvaranja celovitog naučnog znanja sposobnog za otklanjanje mistifikacija i ideoloških kiostrukcija o prošlosti Bunjevaca. Razumevanje koncepcija pomenutih kolateralnih naučno-ideoloških pristupa nacionalno konstituisanih naroda, korak je prema konstituisanju bunjevistike. Znajući kako se Bunjevci javljaju kao subetničke grupe nekoliko bliskih naroda, pitanje “deobnog bilansa” bunjevistike i odgovarajućih sveobuhvatnih naučno-ideoloških razmatranja, put je kojim razvijanje bunjevistike mora da pođe.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s